1970’lerden itibaren Dünya neoliberal ekonomi politikalarına uyum sağlamış ve kapitalist sistem yapısal bir dönüş geçirmiştir. Bu dönüşümünün en belirgin farkı; finansal sektörün reel sektör karşısında güçlenmesidir. Bu sürece de finansallaşma diyoruz.
Finansallaşma; ekonomideki tüm faaliyetlerin, kazançların ve büyüme dinamiklerinin fazlasıyla finansal araçlar, borç ve finans piyasaları üzerinden şekillenmesidir.
Modern kapitalist sistemde büyümeler, borçlanma hatta kredi genişlemeleri ile finanse edilir. ABD Toplam Ulusal Borcu ( Gross National Debt ) bunun güzel bir sonucudur. 2015 Yılında 18,1 trilyon dolar olan borç, 2024 yılında yaklaşık 36.trilyon dolar seviyelerine çıkmıştır. Akıllara 2019 yılında olan pandemi gelmesin. Pandemi sadece olan kredi genişlemesini arttırmıştır…
Finansallaşma Gündelik Hayatımızda Nasıl Etkiler?
Finansallaşma kitaplarda çok derin anlatılır ve anlaşılmaz. Fakat günlük hayatımızdan örnekler ile anlatmak istiyorum.
* Ayşe teyze oğlunu evlendirmek için para biriktirmez, düşük faizli kredi çeker.
* Mehmet Amca’nın kızı kredi kartından aldığı mal ile e-ticarete başlar.
* Çiğköfteci Ali, 30 gün vadeli kartı ile marul alır, karlı sattıktan sonra banka’ya borcunu öder. Kredi kartı vadesini bir sermaye gibi kullanır.
*Bir arkadaşınız Bes’e düzenli ödeme yaparak, finansal özgür olur
İşte bunlar ve daha nicesi finansallaşmanın örneğidir.
Finansallaşma Hem Olumlu Hem Olumsuzdur!
Olumlu Yönleri
Ekonomik büyümeyi hızlandırır
Yatırımları düşük faiz imkanları ile kolaylaştırır
Şirketlerin finansmana erişimini sağlar
Olumsuz Yönleri
Finansal kırgınlıkları arttırır, kriz riskini yapısal yapar
Gelir ve servet eşitsizliği sağlar
Şirketler üretim yerine finansal getiri peşinde koşar (Bazı Türk şirketleri gibi! )
Sonuç ; Finansallaşmadan Dünya ile Rekabet Edemeyiz
Öncelikle bugünün dünyasında tasarruf etmek zorundayız!
Ettiğimiz tasarruflar ile fon arz edeceğiz (birilerine para vereceğiz yani). Fon talep eden şirketler de bizden aldıkları kaynak ile yatırım yapacak ve değer üretecek. Bu değerler ile Dünya’da var olabiliriz.
Bu nedenle finansallaşmayı reddetmek yerine, doğru yönetmeliyiz
* Krediler ve borçlar ile doğru kaldıraç etkisi oluşturmak
* Finansal okur yazarlığı arttırmak
* Borçlanmayı yatırım mantığı ile yapmak
* Servet değil, sermaye düşüncesine erişmek günümüzün en kritik rekabet avantajıdır.